اینکوترمز چیست؟
در معاملات بین‌المللی، مشخص بودن مسئولیت خریدار و فروشنده اهمیت زیادی دارد. هزینه حمل کالا، بیمه، انتقال ریسک و محل تحویل کالا همگی می‌توانند بر نتیجه یک معامله تأثیر بگذارند.
اینکوترمز (Incoterms) مجموعه‌ای از قواعد استاندارد در تجارت بین‌المللی است که برای مشخص کردن برخی از مسئولیت‌ها، هزینه‌ها و ریسک‌های میان خریدار و فروشنده مورد استفاده قرار می‌گیرد.
اگر در حوزه واردات، صادرات یا قراردادهای تجاری بین‌المللی فعالیت می‌کنید، آشنایی با این قواعد یکی از مهارت‌های مهم بازرگانی است.اما واقعاً اینکوترمز چیست و چه نقشی در قراردادهای تجاری دارد؟
اینکوترمز چیست؟آشنایی با مهم‌ترین قواعد تجارت بین‌المللی
Incoterms مخفف International Commercial Terms است. این قواعد توسط اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) تدوین شده‌اند تا در معاملات تجاری، برداشت مشترک‌تری از مسئولیت‌های خریدار و فروشنده وجود داشته باشد.
برای برای درک بهتر اینکه اینکوترمز چیست، فرض کنید در حال خرید کالا از یک فروشنده خارجی هستید؛ در این حالت باید پیش از هر چیز مشخص باشد:
- کالا در چه نقطه‌ای به خریدار تحویل داده می‌شود؟
- هزینه حمل بر عهده چه کسی است؟
- مسئولیت بیمه کالا با کدام طرف است؟
- ریسک آسیب یا از بین رفتن کالا در چه مرحله‌ای منتقل می‌شود؟
- کدام طرف باید تشریفات مربوط به حمل یا صادرات را انجام دهد؟
اینکوترمز به مشخص شدن این موارد در چارچوب معامله کمک می‌کند.
چرا یادگیری اینکوترمز برای فعالان بازرگانی مهم است؟
در یک معامله بین‌المللی، قیمت کالا تنها هزینه‌ای نیست که باید مورد توجه قرار گیرد. هزینه‌های حمل، بیمه، عملیات مرتبط با تحویل و سایر مسئولیت‌ها نیز می‌توانند بر هزینه نهایی معامله تأثیر داشته باشند.
بنابراین انتخاب و استفاده صحیح از یک قاعده اینکوترمز می‌تواند به طرفین کمک کند مسئولیت‌های خود را بهتر درک و در قرارداد مشخص کنند.
اینکوترمز چه مواردی را مشخص می‌کند؟
قواعد اینکوترمز عمدتاً برای تعیین موضوعاتی مانند محل تحویل کالا، تقسیم هزینه‌ها و انتقال ریسک میان فروشنده و خریدار استفاده می‌شوند.
برای نمونه، در یک معامله ممکن است فروشنده مسئولیت بیشتری در فرآیند حمل داشته باشد، در حالی که در معامله‌ای دیگر بخش بیشتری از فرآیند بر عهده خریدار قرار گیرد.
به همین دلیل، انتخاب قاعده مناسب باید با توجه به شرایط واقعی معامله، نوع کالا، روش حمل و توافق طرفین انجام شود.
گروه‌های مختلف اینکوترمز
قواعد اینکوترمز 2020 شامل ۱۱ قاعده تجاری هستند که برای انواع مختلف معاملات و روش‌های حمل‌ونقل طراحی شده‌اند.
این قواعد را می‌توان به دو گروه کلی تقسیم کرد:
قواعد قابل استفاده برای هر نوع حمل‌ونقل
از جمله:
- EXW
- FCA
- CPT
- CIP
- DAP
- DPU
- DDP
این قواعد می‌توانند در معاملات با روش‌های مختلف حمل‌ونقل مورد استفاده قرار گیرند.
قواعد مخصوص حمل دریایی و آبراه داخلی
این گروه شامل:
- FAS
- FOB
- CFR
- CIF
است.
شناخت تفاوت این قواعد برای افرادی که در زمینه واردات و صادرات فعالیت می‌کنند اهمیت زیادی دارد.
آیا اینکوترمز قیمت کالا را مشخص می‌کند؟
خیر.
اینکوترمز به‌خودی‌خود قیمت کالا، روش پرداخت یا شرایط مالکیت کالا را تعیین نمی‌کند.
این قواعد بیشتر برای مشخص کردن موضوعاتی مانند تعهدات طرفین، هزینه‌های مرتبط و انتقال ریسک در فرآیند تحویل کالا به کار می‌روند.
بنابراین هنگام تنظیم قرارداد تجاری باید سایر شرایط معامله نیز به‌صورت دقیق مشخص شوند.
اینکوترمز چه تفاوتی با قرارداد تجاری دارد؟
اینکوترمز جایگزین قرارداد تجاری نیست.
یک قرارداد بین‌المللی می‌تواند شامل موضوعاتی مانند مشخصات کالا، مقدار، قیمت، شرایط پرداخت، زمان‌بندی، اسناد مورد نیاز و سایر توافقات طرفین باشد.
اینکوترمز در کنار چنین قراردادی می‌تواند به روشن شدن مسئولیت‌ها و شرایط تحویل کالا کمک کند.
یک مثال ساده
فرض کنید یک شرکت ایرانی قصد دارد کالایی را از یک فروشنده خارجی خریداری کند.
پیش از نهایی کردن معامله، طرفین باید درباره موضوعاتی مانند محل تحویل، مسئولیت حمل، هزینه‌های مرتبط و زمان انتقال ریسک به توافق برسند.
اگر قاعده اینکوترمز به‌درستی انتخاب و در قرارداد درج شود، طرفین چارچوب روشن‌تری برای تقسیم این مسئولیت‌ها خواهند داشت.
جمع‌بندی
اینکوترمز یکی از مفاهیم مهم در بازرگانی بین‌المللی است و آشنایی با آن برای فعالان حوزه واردات و صادرات، کارشناسان بازرگانی و افرادی که با قراردادهای تجاری بین‌المللی سروکار دارند اهمیت دارد.
یادگیری اینکوترمز فقط حفظ کردن نام چند اصطلاح نیست؛ بلکه باید درک کرد هر قاعده چه مسئولیت‌هایی ایجاد می‌کند و در چه شرایطی می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد.